Koruyucu kaplamalarda boya kalınlığı, korozyona karşı sağlanan korumanın en doğrudan göstergesidir. Çok ince uygulanan bir film beklenen ömrü sağlamaz; çok kalın uygulanan film ise çatlama, sarkma ve kürlenme sorunlarına yol açabilir. Bu rehberde boya kalınlığının nasıl ölçüldüğünü, hangi cihazların kullanıldığını ve ölçüm sonuçlarının nasıl değerlendirildiğini anlatıyoruz.
Yaş film kalınlığı (WFT) ve kuru film kalınlığı (DFT)
Uygulama sırasında boyacı, yaş film tarağı ile yaş film kalınlığını kontrol eder. Yaş film kalınlığından beklenen kuru film kalınlığı şu formülle hesaplanır:
DFT = WFT × Hacimce katı madde oranı (%)
Örneğin hacimce katı madde oranı %60 olan bir boyada 125 µm kuru film için yaklaşık 210 µm yaş film uygulanmalıdır. Boyaya tiner eklendiyse hesap buna göre düzeltilmelidir. Hacimce katı madde oranı ürünün teknik bilgi föyünde (TDS) yer alır.
Kuru film kalınlığı ölçüm yöntemleri
| Alt yüzey | Yöntem | Not |
|---|---|---|
| Çelik ve demir (ferromanyetik) | Manyetik indüksiyon (F tipi prob) | Koruyucu kaplamalarda en yaygın yöntem |
| Alüminyum, bakır, paslanmaz (manyetik olmayan) | Eddy current (N tipi prob) | Metal olmayan kaplamalar için |
| Beton, ahşap, plastik | Ultrasonik ölçüm | Tahribatsız, alt yüzey metal değil |
| Her tür alt yüzey | Tahribatlı kesit ölçümü (PIG) | Katmanları tek tek görmeyi sağlar |
Hem çelik hem alüminyum yüzeylerde çalışılıyorsa F/N tipi, yani iki alt yüzeyi otomatik tanıyan bir ölçer pratiklik sağlar. Boya kalınlığı ölçüm cihazları sayfamızda Elcometer 456 ve diğer modelleri inceleyebilirsiniz.
Doğru ölçüm için kalibrasyon ve ayar
- Sıfır ayarı: Kaplanmamış, aynı malzeme ve yüzey profiline sahip bir referans parça üzerinde yapılır.
- Folyo ile doğrulama: Beklenen kalınlığa yakın sertifikalı kalibrasyon folyoları ile ölçerin doğruluğu kontrol edilir.
- Kumlanmış yüzey etkisi: Pürüzlü yüzeyde ölçer, profilin bir kısmını da okur. Bu nedenle ayar, şartnamede tanımlanan yönteme (ör. ISO 19840 düzeltme değerleri veya kumlanmış referans üzerinde ayar) göre yapılmalıdır.
- Kenar ve köşe etkisi: Kenarlara çok yakın ölçümler hatalı sonuç verebilir.
Sonuçlar nasıl değerlendirilir?
Tek bir ölçüm sonucu yeterli değildir; kabul kriterleri ölçüm planına göre değerlendirilir. Sık kullanılan iki yaklaşım vardır:
- ISO 19840 (80/20 kuralı): Ölçümlerin en az %80’i nominal kuru film kalınlığına eşit veya üzerinde olmalı, hiçbir ölçüm nominal değerin %80’inin altında olmamalıdır. Üst sınır proje şartnamesinde belirtilir.
- SSPC-PA 2: Her nokta (spot) ölçümü birkaç okumanın ortalamasıdır; spot ve alan ortalamaları belirtilen minimum ve maksimum değerlere göre kontrol edilir.
Hangi yöntemin uygulanacağı, ölçüm sayısı ve bölge büyüklüğü her zaman proje şartnamesine göre belirlenmelidir.
Sık yapılan hatalar
- Kürlenmemiş boyada ölçüm yapmak (prob izi bırakır, sonuç hatalı çıkar)
- Sıfır ayarını kumlanmamış düz bir parçada yapıp kumlanmış yüzeyde ölçmek
- Yalnızca kolay erişilen yüzeylerde ölçüm alıp kenar, kaynak ve köşeleri atlamak
- Ölçümleri kaydetmemek: modern ölçerler okumaları gruplar halinde saklayıp rapor oluşturabilir
Projelerinizde ölçümlerin ve raporlamanın uzman bir ekip tarafından yapılmasını istiyorsanız boya ve kaplama inspection hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Boya kalınlık ölçeri mi arıyorsunuz?
Fresko Yapı; Graco, Elcometer ve International Paint’in Türkiye yetkili distribütörüdür. Bize 444 8 129 numarasından ulaşabilirsiniz.
